بابونه آلمانی Matricaria chamomilla

بابونه آلمانی
Matricaria chamomilla خانواده - Asteracea
نام فارسی : بابونه آلمانی .بابونه ایرانی. وحشی شیرازی .بابونه نخ . پابونش بابونه ایرانی وحشی. باپونش.قمیله .کمیله
Syn:chamomilla recutita
نام انگلیسی German chamomilla نام فرانسوی Camomilla allemande
گیاهشناسی
گیاهی بوته ای .علفی .یکساله
پاییزه(مناطق نیمه گرمسیری)
گیاهی دولپه از خانواده مرکبان (کاسنی)
دارای ریشه ای افشان

ارتفاع ساقه بین 30تا 70 سانتیمتر
ساقه ای افراشته ومنشعب
برگ
دارای برگهای پنجه ای،شویدی منقسم ، باریک با بردگیهای دراز و سوزنی شکل
بدون دمبرگ .برگهایی متناوب کوچک و نامنظم
رنگ برگها سبز متمایل به زرد
گل
گلهای این گیاه در راس ساقه و شاخه قرار دارد –به شکل مخروطی ، بصورت مجتمع و بطور منفرد در انتهای ساقه گل دهنده و شاخه قرار دارندوکاملا معطر می باشند

گل اذین بصورت کاپیتول می باشد گلهای این گیاه دارای دوگل کناری ومیانی (زبانه ای ولوله ای ) که بصورت دوجنسی بوده.گلچه های کناری ، زبانه ای و به رنگ سفید واز نظر جنس ماده هستندوگلچه های میانی به شکل نهنج لوله ای به رنگ زرد ودوجنسی میباشد –گلها دارای دمگل بوده . که این گلها بصورت غیر همزمان میرسند
یکی از مشخصات بابونه آلمانی وجود فضا های خالی در بین گلها و همچنین مخروطی شکل شدن گلها پس از باز شدن می باشد
میوه
میوه فندقه خاکستری رنگ ،اندازه این میوه به طول 1 تا 1.5 سانتیمیرمیرسد .وزن هزار دانه اش 0.02 تا 0.03 می رسد بذرهای بابونه مدت زیادی در خاک زنده می مانندو قوه نامیه خود را حفظ می کند
دامنه انتشار و پراکنش
در نقاط مختلف اروپا .آسیاوآمریکای شمالی پراکنش داشته
در ایران: دراستانهای خوزستان، خرم اباد، اطراف تهران وخراسان بصورت خودرو بوده
زمان برداشت: اردیبهشت تا خرداد برداشت زمانی که هوا خوب و منا سب است و معمولا 3 تا 4 بار در سال انجام میشود.
دوران گل دهی : از اردیبهشت ماه تا اواخر خرداد
شرایط رویش ومحیطی
گیاهی نور پسند ووجود نور فراوان باعث افزایش اسانس درگلها می شوند .گیاهی شور پسند ولی مناطق شور سبب کاهش عملکرد می شوند .در خاکهای شنی با مقادیر ترکیبات آلی وبدون آهک و در چمنزارها و اراضی شنی رویش خوبی داشته. خاک بین 5تا9 می باشد .PH
کاشت - داشت
کشت بابونه به شکل بهاره وپاییزه است.کشت بهاره در نیمه اسفندو کشت پاییزه در نیمه دوم شهریور می باشد 3 تا 4.5 کیلو گرم بذر برای هر هکتارلازم است بذور به فواصل بین ردیف 40 تا 50 سانتیمتر روی ردیف 15 سانتیمتر کشت می گردد بذرها نیاز به نور زیاد دارد ، کشت سطحی در خاک توصیحه می شود ودر دمای6 درجه جوانه می زند رشددردمای11 تا 21آبیاری منظم (خشکی دوست) ومبارزه با علف هرز در ابتدای رشد گیاهچه نقش مهمی دارد
برداشت
برداشت کمی مشکل است چون در زمان برداشت گلها بصورت غیر همزمان میر سند بوته ها دائماگل می دهند .علامت رسیدگی گلها باز شدن کامل گلها که در این حالت گلچه های زبانه ای سفید بصورت افقی قرار دارند.گلها به همراه 5 سانتیمتر از دمگل برداشت می شوند اگر دمگل بیشتر باشد کیفیت مواد موثر کم می شود .خشک کردن گلها بصورت الکتریکی در خشک کن در دمای 50 درجه صورت میگیرد عملکرد گل تازه 5/0 تا2 تن در هکتار است معمولا برداشت در ساعت 12 ظهر ودر کیفیت گل تاثیر دارد که 100تا 500 کیلوگرم گل خشک بدست می آید.
بذرگیری
برای بذر گیری زمانی که گلچه های سفید رنگ زبانه ای به سمت پایین خم شده اند و گلچه های لوله ای به رنگ قهوه ای در آمده باشند انجام می گیرد .
دو جنس دیگر در ایران
Anthemis nobilis (بابونه رومی ( دارای خصوصیاتی متفاوت از بابونه آلمانی است، گیاهی چند ساله با برگ کرک دارد اسانسش به رنگ سبز مایل به زرد .از نظر ظاهری شباهت زیادی به بابونه آلمانی دارد

Anthemis nobilis
Tanacetum parthenium بابونه گاوی دارای کاپیتولهای درشتری است ودر زیر کاپیتول ها براکته های کمتری دارد
Tanacetum parthenium
واریته بابونه آلمانی
دیپلوئیدی: دارای دوره رشد کوتاه و ارتفاع بوته کم
تترا پلوئیدی : دارای دوره رشد و ارتفاع بوته ای بلند تر می باشد
خواص داروئی و درمانی
یکی از پر مصرف ترین گیاهان دارویی در جهان که.حدود 4000 تن در سال در جهان تولید ومورد استفاده قرار می گیرد
قسمتهای مورد استفاده
قسمتهای مورد استفاده گلها می باشدوقتی هوا خوب است غنچه ها از قسمت دمگل چیده با پهن کردن در لایه های نازک و در سایه یابا خشک کن الکتریکی در دمای 50 خشک می شود
اسانس در قسمت تحتانی گلچه های لوله ای زرد رنگ ساخته و ذخیره می شود
مواد متشکله و موثر
روغن فرار(آلفابیزابولل(5/0) آبی رنگ وکامازولن) آپی جنین .اسید های آمینه فیتوسترول .موسیلاژ. مواد تلخ . املاح معدنی .ویتامین .گلی کوزیدها . هیدرواکسید کومارین . متوکسی کومارین رزین .
اسانس حاوی (آزولن . کامازولن.الکلهای سز کوئی.فلاونوئید )
خواص درمانی :
اشتها آور ، صفرا آور ، مقوی عمومی ، آرام بخش اعصاب ، جلو گیری از استفراغ ، قاعده آور ، تب بر . مسکن ، خلط آور ، ضد عفونی کننده ضعیف . استعمال کننده داخلی ، ضد اسپاسم و رفع دردهای روماتیسمی جهت لطیف نمودن پوست ومطبوع کردن سیگار
روشهای استفاده
دم کرده : برای کم اشتهایی وبی خوابی و ضد اضطراب وفشار عصبی مصرف می شود
بخور : دوقاشق چایی خوری پودر گل در یک لیوان آب جوش ریخته ودر موارد آبریزش بینی . تب یونجه آسم یا برونشیت به کار می رود .برای حمامهای زیبایی به مقدار 100 تا 300 گرم بکار مرود
عوارض جانبی وسمییت
در افراد حساس ایجاد واکنشهای آلرژی میکند .
موارد عدم استعمال
به علت عوارض جانبی (آلرژی) در دوران حاملگی و شیر دهی نباید مصرف شود .
معرفی کتاب
کتاب بابونه نگارش : دکتر رضا امید بیگی انتشارات فنی معاونت جهاد در سال 1379
منابع
گیاهان داروئی : نوشته ژان ولاگ ،ترجمه ساعد زمان
کتاب گیاهان داروئی ،دکتر هادی صمصام شریعت
مقاله اقای محمد تقی عبادی
سایت اینترنتی ،روزو گیاهان دارویی
کتاب گیاهن داروئی : مهندس ساسان جعفریان،سارا خسرو شاهی ،میترا قاسمی
غلام رضائي کارشناس ارشد مدیریت علف های هرز