زيست شناسي وشناسايي علف هاي هرز وانگل هاي گلدار

آقاي دكتر شاپور لرزاده رياست دانشكده كشاورزي واستاد يار دانشگاه آزاد اسلامي ومدير گروه كارشناسي ارشد واحد شوشتر كه سابقه تدريس چندين ساله درس بيولوژي علف هاي هرز را در مقطع ارشد داشته وحاصل  زحمات چندين ساله  ايشان در اين درس را به صورت كتاب جهت استفاده علاقه مندان منتشر نموده اند.

اين كتاب داراي شش فصل است كه

 فصل اول : تعاريف،خصوصيات وطبقه بندي

 تعريف علف هرز،خصوصيات علف هرز،خسارات علف هرز،فوايد علف هرز،طبقه بندي علف هاي هرزوپراكنده شدن جمعيت علف هاي هرز مي باشد.

فصل دوم :تكثير،پراكندگي،دوام علف هاي هرز

تكثير علف هاي هرز،توليد بذر در شرايط نامساعد،تكثير از طريق اندام هاي رويشي،پراكندگي اندام هاي رويشي علف هاي هرز،قدرت تجديد حيات علف هاي هرز،دوره خواب بذر ها واندام هاي رويشي،تكثير اندام هاي رويشي،سازكاري نسبت به شرايط محيطي

فصل سوم : رده بندي ومرفولوژي علف هاي هرز

تعريف رده بندي وتقسيم بندي تك لپه اي ها،تقسيم بندي دو لپه اي ها ،معرفي برخي از خانواده هاي مهم علف هاي هرز-گندميان،شبه گندميان،شب بو، بقولات ، كاسني ، لاله ، گاوزبان ، نعناع  ، سيب زميني ، چغندر ، اسفناجيان ،  ميخك  ،  پنيرك  وكليد شناسايي علف هاي هرز

فصل چهارم : دگر آسيبي

تعريف دگر آسيبي ، انواع دگر آسيبي ، علل بروز دگر آسيبي ،نياز ودلايل استفاده از تركيبات دگر آسيب ،راههاي مختلف آزاد شدن تركيبات دگر آسيب،معرفي برخي از علف هاي هرز با خاصيت دگر آسيب-مرغ، يولاف، پنجه مرغي، اويارسلامزرد وارغواني ، علف خرچنگ، سوروف، چچم، دم روباهي، قياق، علف قناري، تاج خروس ،سلمه، خارلته، خيار وحشي، پيچك، فرفيون، شبدر شيرين، هفت بند، خرفه، علف شور، گاوچاق كن،تقسيم بندي تركيبات دگر آسيب،نحوه عمل تر كيبات دگر آسيب،عوامل موثر بر توليد مواد شيميايي دگر آسيب،نقش دگر آسيبي بر مديريت علف هاي هرز ، تحقيقات وجهت گيري هاي آينده

فصل پنجم : زيست شناسي وشناسايي علف هاي هرز انگل ونيمه انگل

دارواش ، گل جاليز ، سس ف علف جادوگر

فصل ششم :زيست شناسي وشنلسايي برخي از علف هاي هرز مهم

يولاف،تاج خروس، سلمه تره، قياق ، اويارسلامف پيچك صحرايي، تلخه،پنجه مرغي،كنگر صحرايي،كنف وحشي،حلفه،ارزن وحشي،ني وحشي،علف قناري،سوروف

اين كتاب  در 260 صفحه و بوسيله انتشارات كنكاش اصفهان به چاپ رسيده است مطالعه اين كتاب را به كليه دانشجويان كشاورزي وعزيزاني كه به نحوي با علف هاي هرز ارتباط دارند توصيه مي كنم

تعريف دگر آسيبي

•تعريف:هرنوع تاثير بازدارنده يا تحريك كننده مستقيم گياهي ويا غير گياهي برگياهان ديگر ازطريق توليد آللوكميكالها وتركيبات شيميايي وارده به محيط دگر آسيبي ناميده ميشود

•مواد شيميايي عامل دگر آسيبي در گروه فرآورده هاي ثانويه گياهي قرار ميگيرند مواد آللوكميك كاركرد مستقيمي در فعاليت بيوشيميايي اصلي(رشد،نمو،توليدمثل)خود گياه ندارند

•اين مواداز نظر شيميايي بسيار متنوع هستندوبخش جدايي ناپذيري ازسيستم دفاع طبيعي يا سازوكار بقا گياهان محسوب ميشود

انواع دگر آسيبي

1) دگر آسيبي حقيقي                allelopathy   True     

  گياه به شكل فعال تركيباتي را در محيط رها سازي ميكند كه خاصيت آللوپاتي دارند

2) دگر آسيب  كاربردي   Funication  allopathy        

تركيبات رها شده توسط گياه در نتيجه فعاليت ميكروارگانيزم ها تبديل به شكل فعال آللو كميك ميشوند

            هردونوع در محيط مهم هستند

 الگوي اللوپاتي

تشريح نظرات ويليس(1985)وهارسلي(1991) پوتمن وتانگ (1986) وجمع بندي توسط ويليس درسال1985

1)يك الگوي بازدارندگي از يك گياه بر روي گياه ديگر بايد نشان داده شود

2)گياه مهاجم بايد مواد شيميايي توليد كند

3)موادشيميايي گياه مهاجم بايد در طبيعت آزاد شده باشد

4) موادشيميايي منتقل شده يا جمع شده در طبيعت بايد در غلظت هاي فعال بيولوژيكي باشد

5)گياه هدف بايد زمينه اي جهت جذب مواد شيميايي داشته باشد

6)الگوي مشاهده شده در طبيعت نبايد منحصرا به وسيله ساز وكارهاي ديگري از تداخل بويژه رقابت براي منابع وگياهخواري تفسير شود

 روشهاي اللوپا تيك

   -run off  and leaching-      آبشويي ازبرگها وساقه ها براي    مثال درختان گردوي سياه junglas nigra  كه بوسيله آب باران مواد آللوكميكا ل شسته شده ووارد زمين ميگردند  وسايه انداز درخت گردو را بدون گياه نگه ميدارند

-تركيبات سمي فرار كه از سطح سبز گياه آزاد مي شوند از جمله درsalvia  leucophylla

-آزاد شدن تركيبات سمي گياهي از مواد تجزيه شده مانندچاودار( (secale  cereale  كه ميتواندبه عنوان خاكپوشي   بسيار موثر به صورت درو شده يا سبز بكار رود ومانع از جوانه زني و رشد علفهاي هرز شود

-تركيبات مسموم كننده گياهي آزاد شده از ريشه هاي گياه  مانند برنج (oryza sativa)كه

ميتواند بصورت انتخابي مانع رشد علفهاي هرز شود

اهميت دگرآسيبي در اكولوژي علف هرز – گياه زراعي

•دگر آسيبي از سه جنبه داراي اهميت است

الف :عامل موثري براي تغييرتركيب جمعيتي علف هاي هرز

ب : منشا تداخل علف هرز با رشد وعملكرد گياهان زراعي

ج : ابزار بالقوه براي كاهش تلفات محصولات زراعي ناشي از علف هرز   

الف :اثر برتركيب جمعيتي علف هاي هرز

•اثر بر توالي طبيعي گياهان : توالي طبيعي را بر هم مي زند مثلا گياهان يكساله در اواخر دوره توالي پابرجا مي مانند

•تمركز شاخه هاي جديد در اطراف گياه والد _(اثر لكه اي) : وفور كلني هاي چند ساله به صورت پوشش خالص نشانه دگرآسيبي است

•بقاي بذر علف هرز : بذر علف هرز نه تنها داراي مواد ضد قارچ وضد باكتري است بلكه داراي مواد اللوكميك نيز هست

ب : منشا تداخل علف هرز با رشد وعملكرد گياهان زراعي

جلوگيري از جوانه زني واستقرار دانه رست

جلوگيري از رشد گياهان زراعي

ج : كاهش تلفات محصولات زراعي ناشي از علف هرز

فرونشاني جوانه زني ورويش علف هاي هرز:مانند يولاف كه داراي اسكوپولتين است كه خردل وحشي را كنترل مي كند

فرونشاني رشد :  مانند برنج كه از رشد علف هرز شاليزار     ممانعت مي كند

علف كش هاي طبيعي

آللوپاتی گیاهچه گندم برای توقف رشد علف هرز:

•آللوپاتی گیاهچه گندم بروی علف های هرز مشخصی ارزیابی شده است. ترشحات ریشه گیاهچه های گندم حاوی 5 Benzoxazinones و 7 فنولیک اسید می باشد. بالاترین غلظت ترکیبات آللوکمیکال در هر دو گروه شیمیایی در 8 روز پس از جوانه زنی اتفاق افتاد که این به خوبی با حداکثربازدارندگی رشد چچم توسط ترشحات ریشه گندم در این دوره مشاهده شد. که این مطلب حاکی از آن است که مواد شیمیایی قوی آللوپاتیک بازدارنده، در ترشحات ریشه وجود دارد.

آللوپاتی بقایای گندم برای توقف رشد علف هرز:

•گندم به صورت موفقیت آمیزی همچون یک گیاه پوششی برای کنترل علف هرز در سیستم های مختلف کشت مورد استفاده قرار می گیرد. گیاهان پوششی مثل گندم، چاودار، سورگوم یا جو تا ارتفاع 40 تا 50 سانتیمتر رشد می کنند و سپس با یک علف کش تماسی خشک می شوند.Putnam و همکارانش در سال 1983 گزارش دادند که باقی گذاشتن بقایای گیاهان زراعی در سطح خاک باعث کنترل بیش از 95 درصد علف های هرز در مدت 30 تا 60 روز پس از خشک شدن گیاهان پوششی می شود. در بین 9 گیاه زراعی پوششی چچم پر گل (Italian ryegrass)، چچم پایدار (perennialryegrass)،علف بره قرمز (Festuca rubra L. spp.) Commutata،علف بره نی مانند (Festuca arundinacea Schreb)، شبدر سفید، چچم، گندم، جو و یولاف، گندم با کنترل شیمیایی ساده، موجب جلوگیری از رشد علف های هرز می شود، و اثرات بازدارندگی بسیار کمی بر روی جوانه های ایجاد شده خیار، سویا، لوبیا، نخود و ذرت دارد(7).

نقش جغرافيا در دگر آسيبي

•میزان آللوپاتی گیاهچه گندم بطور معنی داری با کشور مبدا مرتبط است. توده هایی افغانستان، کانادا، لهستان دارای اثرات آللوپاتیک ضعیفی هستند در حالیکه توده هایی از آلمان، مکزیک و آفریقای جنوبی اثر آللوپاتیکی بسیار قوي دارند

خودمسمومی گندم:

•خودمسمومی گندم، رشد کند گیاهچه های استقرار یافته و به دنبال آن کاهش عملکرد دانه ای گندم معمولا هنگامی رخ می دهد که قبلا کاه و کلش گندم در زمین رها شده باشد.

منابع مورد استفاده

•اصول مديريت علف هاي هرز، ترجمه دكتر راشد محصل ومهندس سيد كريم موسوي

•مباني علم علفهاي هرز ،ترجمه دكترراشد محصل وهمكاران

•دگر آسيبي ازمفهوم تاكاربرد  ، فريبا ميقاني